آدم های متمدن اتوموبیل می رانند، آدم های متمدن تر پیاده راه می روند، متمدن ترین آدم ها دوچرخه سوار می شوند.*

آن وقت ها این جوری نبود. پسرمدرسه ای ها یونیفرم تنشان نبود که موقع تعطیل شدنشان خیابان و پیاده رو یک دفعه رنگ یکدست پیراهنشان را بگیرد و آدم را هوایی خاطره هایش کند. آن وقت ها لباس هایمان شکل خودمان بود و سرهای یکدست تراشیده مان، ناخن های کوتاه شده مان و حسرت های مشترک توی دلمان یونیفرممان بود. آن وقت ها داشتن "دوچرخه کوهستان" ، از این "فرمان راست" هایی که حالا هر که می گوید دوچرخه، آن می آید توی ذهن همه، تازه آمده بود به شهر ما و حسرت مشترک ما پسرمدرسه ای ها بود.

***

آخرهای دهه 60 بود که اولین بار دوچرخه کوهستان را زیر پای یکی از هم محلی هایم دیدم. آن وقت ها  مهاجرت قاچاق به کویت برای پول در آوردن توی شهرجنوبی ما رایج بود و این دوچرخه هم یکی از سوغاتی های کویت بود. یک دوچرخه 20 اینچ که اگر رکابش را برعکس می چرخاندی، تایر عقبش ترمز می گرفت. هم محلی نازپرده هی خیابان های خاکی محله را با شتاب می راند و  بعد با یک فشار کوچک پا به عقب ترمز می گرفت و گرد و خاک به پا می کرد و این حسرت دل 7 ساله ام را بیشتر می کرد.

***

خانه ما همیشه خدا پر از دوچرخه بود اما نه دوچرخه کوهستان. ما 5 تا برادر قد و نیم قد بودیم که وقتی می رسیدیم به سن مدرسه راهنمایی، حق داشتیم دوچرخه ای مال خودمان داشته باشیم. بعضی وقت ها سه تا دوچرخه روی هم به دیوار دالامان تکیه می دادند.  اولین دوچرخه من از برادر بزرگترم به من رسید. یک دوچرخه "هامبر" 26  اینچ  " تک تنه" آبی رنگ که فقط دوتایش در شهرما وجود داشت و برادر و پدرم  به این که دوچرخه شان فقط یک دو قلوی همزاد گم و گور دارد چقدر می نازیدند. اما دوچرخه من هم  با همه تک بودنش از همان دوچرخه های معمولی بود که یک زین بی قاره چرم سفت داشت که  یک  رو زینی  بی قواره تر ابری رویش سوار می شد نه از آن زین های شیک و خوش قواره دوچرخه های کوهستان که از چرم نرم و قطور و  فشرده بود و هی پشت سر هم له و پاره پوره نمی شد. من دوچرخه کوهستان می خواستم. از آن فرمان راست  هایی که دوچرخه سوار را مجبور می کرد خم شود روی دسته های فرمان و از آن شق و رق نشستن روی زین های ابری دوچرخه های معمولی رها کند.

***

پشت همه خاطره هامان چرخ دوچرخه ای می چرخید. آن وقت ها کوله پشتی رایج نبود و کیف چرمی را هم فقط بچه سوسول ها با خودشان به مدرسه می آوردند. ما کتاب های درسی مان را  یا می گذاشتیم  روی هم و  با کش وصلش می کردیم به فرمان دوچرخه  یا می گذاشتیم توی کلاسور که آن هم کش پیچ می شد به باربند عقب دوچرخه. آن وقت ها دوچرخه ها تک سرنشین نبودند. یک دوست صمیمی، یک همکلاسی یا یک برادر کوچکتر همیشه بود که بنشیند روی تنه دوچرخه ات و تا مقصد همراهت باشد. دوچرخه ها دنیای ما را بزرگ تر کردند. آن ها بودند که سواری می دادند و سرعتمان را برای کشف جاهای جدید حومه شهر و کوچه پس کوچه های نادیده وسط شهر بیشتر می کردند. آن ها بودند که ما را می رساندند به درخت های کنار وحشی که اول پاییز یک دست قرمز می شدند و دهانمان را آب می انداختند. آن ها بودند که ما را می رساندند به تپه های کنار رودخانه شور و هیجان رها شدن در سرازیری منتهی به رودخانه را به ما هدیه می کردند. دوچرخه ها اولین معشوق های بی وفای ما هم بودند. همراه هایی که رفت را با تو می آمدند اما وسط راه پنچر می شدند و برگشت را تو باید تا خانه می کشاندیشان. بعد چند روز به آن ها بی محلی می کردی و حوصله ات که از پیاده روی و تاکسی  سر می رفت می کشاندیشان به حیاط خانه و سر وتهشان می کردی و به کمک چند تا قاشق دسته کج و یک تشت آب و چند قطعه وصله  قرمز و یک چسب آبی دوباره روبراهشان می کردی.

***

ما بزرگ می شدیم و سایز دوچرخه هامان بزرگتر می شد. دوچرخه 16 مال وقتی بود که خیلی بچه های. 20 ها را می شد تا وسط های دبستان هم سوار شد اما 26 و 28 برای نوجوانی بود. دومین دوچرخه ام را پدرم در دبیرستان برایم خرید. این بار دیگر دوچرخه از اول مال من بود و دوست داشتم خودم انتخابش کنم. نصف دوچرخه فروشی رفیق پدرم را، دوچرخه های کوهستان پر کرده بودند. موقع برآورده شدن حسرتم بود انگار. اما پدرم، مثل همه هم سن و سال هایش چیزهای تازه وارد و از جمله  دوچرخه های نوظهور را دوست نداشت و از قبل سفارش یک دوچرخه "اطلس نشان" دسته دوم اما تمیز را به دوستش داده بود. یک دوچرخه 28 دو تنه یشمی که به قد کشیده ام می خورد اما به حسرتی که در دلم بود نه. نگاهش کردم. آرم یک مرد تنومند روی فرمانش حک شده بود که داشت کره زمین را به دوش می کشید. آن وقت ها نفهمیدمش. بعدها فهمیدم الهام گرفته از سیزیف است که آتش را از آسمان خدایان دزدیده و به زمین آدمیان آورده و به این جرم تا آخر عمرش باید سنگی را از کوهی بالا ببرد و دوباره این کار را تکرار کند.

دهه هفتاد داشت به آخر می رسید اما ما مانده بودیم و تکرار حسرت دهه شصتی مان. حسرت داشتن یک دوچرخه کوهستان.

*      نگردید . این جمله مال آدم خاصی نیست.  مال خودم است و  همین جور بی ربط آورده امش اول یادداشت تا جایی ثبت شود و البته کپی رایت هم که کشک است!